Monday, April 20, 2020


රාවණා ඇවිත්....

-බන්ධුල සිසිර කුමාර -







මෙම ලිපිය ඉතිහාස විෂයයට තරමක් සම්බන්ධ වුවත් සම්බන්ධ වුවත්, ඓතිහාසික සිද්ධියක් ගැන නම් නොවෙයි.

මා බොහෝ ලිපිවල නැවත නැවතත් සඳහන් කළ කරුණු කිහිපයක් මෙහිදී යළිත් සිහිපත් කරනවා.

සැම දිනයක් ම ඊට පෙර හා පසු දිනය සමග, හේතුව හා ඵලය වශයෙන් සම්බන්ධයි. ඒ නිසා අද දවසේ සිදුවන සමහර සිදු වීමක මූල හේතුව, ඈත අතීතයේ වූ සිද්ධියක් වන්නට හැකියි.

අතීතය සම කළ හැක්කේ ගුරුවරයකුටයි. එය අපට වැරදුණු තැන් පෙන්වා ඒවායින් පාඩම් ලබාගැනීමට කියා දෙනවා. සියල්ල නිවැරදි ව සිදුවූ තැන් පෙන්වා එයින් ආදර්ශ ගැනීමට කියා දෙනවා. අප කවුදැයි පෙන්වා දී අපට අයත් දේ රැක ගැනීමට උනන්දු කරවනවා.

එසේ නොමැති ව, අතීතය යනු කරඬුවක තබා වන්දනා කරමින් සිටිය යුතු දෙයක් නොවෙයි. එසේ ම, ද්වේෂයෙන් වෛරයෙන් යුතු ව පහර දී වනසා දැමිය යුතු එකක් ද නොවෙයි.

දශක තුන හතරකට පෙර වූ කාලයේ දී පාසල් විෂය මාලාවෙන් ඉතිහාසය විෂයය ඉවත් කෙරුණා. ඉතිහාසය කන්නදැයි ඇසූ පාලකයන් ද ඒ ආසන්න යුග වල සිටියා.

ඒ ඓතිහාසික වරදෙහි ප්‍රතිඵල, දශක කිහිපයක් ගතවෙද්දී නිකුත් වන්නට පටන් ගත්තා. එය ආකාර දෙකකින් ප්‍රදර්ශනය වූවා. පළමු ව කැපී පෙනෙන්නට පටන් ගත්තේ එක් ආකාරයක්.

ඉතිහාසය යනු කුමක්දැයි මෙලෝ හසරක් නොදැන, අවිචාරයෙන්, අතීතයටත්, තමාගේ ම මුල්වලටත් ගරහන, වෛර කරන පරපුරක් බිහි වීම.

දෙවැනි ආකාරය.....

දෙවැනි ආකාරය විස්තර කිරීමට පෙර මා අතුරු කථාවක් කියන්නම්.

යුරෝපා රටවල යටත් විජිතයන් බවට පත් වීම හේතු කොට ගෙන, අප වැනි රටවලට සිදු වූ සාමාජීය, සංස්කෘතික, ආර්ථික හානි බොහොමයි. එහෙත් බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයන් පැවති සමයන්හි දී, කුතුහලයෙන් යුතු සමහර නිලධරයන්, ඒ ඒ විජිතයන්හි අතීතය පිළිබඳ ගවේෂණවල හා පර්යේෂණවල යෙදුණා.

ඉංග්‍රීසින් භාරත භූමිය යටත් කරගන්නා සමය වන විට, භාරතයේ වැසියන් (ඉන්දියානුවන්) සිය ඉතිහාසය යැයි සිතා සිටියේ දේව පුරාණ කථා සමූහයකට...!!

ඒ හැර, දූරාතීතයේ ලොව බිහි වුණු, සාපේක්ෂ ව දියුණු ශිෂ්ඨාචාර කිහිපය අතුරින් එකක් වූ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය ඒ භූමියේ බිහි වූ බව, පසු කලෙක වයඹ දිග දුර්ගයන් ඔස්සේ ඉරාණ දේශය දෙසින් පැමිණි ආර්යයන් ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය විනාශ කර සිය ආධිපත්‍යය භාරත භූමිය තුල තහවුරු කරගත් බව, ඊ ටත් පසුව එක්තරා යුගයෙක, එතෙක් පැවති ආගමික සිරිත් විරිත්, ගතානුගතික අදහස් හා ආකල්ප ප්‍රශ්න කරමින් නව මං සොයා ගිය බුදුන් වහන්සේ ඇතුලු දාර්ශනිකයන් රැසක් බිහි වූ යුගයක් පැවති බව ඔවුන් දැන සිටියේ නැහැ.

එසේ ම භාරත භූමියේ විශාල ප්‍රදේශයක සිය බලය තහවුරු කර ගත් අශෝක නම් වූ මහා අධිරාජයකු සිටි බව, ඔහුගේ අනුග්‍රහයෙන් ලෝකයේ විශාල වපසරියක් පුරාවට බෞද්ධ ධර්ම දූතයන් යැවුණු බව, නාලන්දා, වික්‍රමශිලා වැනි දැවැන්ත විශ්වවිද්‍යාල බිහි වූ බව, වයඹ දිග දුර්ග ඔස්සේ ම පැමිණි මුස්ලිම් ආක්‍රමණිකයන් නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලය ඇතුලු බොහෝ දෑ ගිනිබත් කළ බව ද ඔවුන් දැන සිටියේ නැහැ.

ඉන් පසු පැමිණි මූගල් ආක්‍රමණිකයන්, එතෙක් පැවති හින්දු හා බෞද්ධ රාජ්‍යයන් යටත් කර ගනිමින් භාරත භූමියේ සිය බලය තහවුරු කර ගැනීමේ කථාව ද ඔවුන් දැන සිටියේ නැහැ. තම රටේ අතීතය පිළිබඳ මෙලෝ හසරක් නොදත් එකල ඉන්දියානුවන්, ආගමික ග්‍රන්ථවල කියැවෙන අද්භූත දේව පුරාණයන් සිය ඉතිහාසය ලෙස සිතා සිටියා.

කුඩා කල සිට රටේ ඉතිහාසය නොඋගැන්වීමෙහි දෙවැනි ප්‍රතිඵලය ලෙස අප රටේ ද සිදු වූයේ, පුරාණ භාරතීය දේව කථාවන්හි ඇති තොරතුරු අප රටේ ඉතිහාසය ලෙස ද, එම දේව කථා ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර ලෙස ද සලකන පරපුරක් බිහි වීමයි.

දැනට අප රටේ සමාජය තුල, මෙසේ ශාස්ත්‍රීය නොවන මත කිහිපයක් ම කරලිය ට පැමිණ තිබෙනවා. ඉන් එකක් වන්නේ රාවණ රජුගේ ඓතිහාසික බව පිළිබඳ ව කියැවෙන පුවතයි. අප මෙම ප්‍රවාදයේ තර්කානුකූලභාවය මඳක් විමසා බලමු.

අපේ රටේ අතීතය, යුග කිහිපයක ට බෙදෙනවා. ඉන් වර්තමානයට ආසන්නතම කාලය හැඳින්වෙන්නේ ඓතිහාසික යුගය නමින්. මේ යුගය මහාවංශයේ සඳහන් ව ඇති අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය ගණනක් වන කාලයයි. 

රාවණයන්ගේ පැවැත්ම ගැන දැඩි සේ විශ්වාස කරන පිරිස විසින්, එය විශ්වාස නොකරන අයට වාග් ප්‍රහාර එල්ල කරනු මා දැක තිබෙනවා, මහාවංශය කරතබාගෙන යන්නවුන් ය, විජය නමැති සොරදෙටුවකුගෙන් තමා පැවතෙතැයි විශ්වාස කරන්නවුන් ය, ආදි වශයෙන්.

ඇත්ත වශයෙන් ම රාවණාගේ ඓතිහාසිකත්වය පිළිබඳ ව විශ්වාස නොකරන්නේ, ඉතිහාසය හා පුරා විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රාමාණික විද්වතුන් හා එම විෂයයන් පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය දැනුමක් ඇත්තවුන්. මහාවංශය පිළිබඳ ව ඔවුන්ගේ මතය කුමක් දැයි විමසා බලමු.

පොදු ජනතාව විසින් මහාවංශය ඉතිහාස පොතක් ලෙස සිතා සිටියද ඉතිහාසඥයන් විසින් එය සලකනු ලබන්නේ, විත්ති කතා පොතක් හෙවත් වංශකථා පොතක් ලෙස පමණයි.

මහාවංශය ලිවීම ආරම්භ කරන කතුවරයා තමා ජීවත් වන යුගයට පෙර වූ කොටස ලියන්නේ තමා අසා ඇති දේවල් හා, තමාට විශේෂයෙන් හුවා දැක්වීමට ඇවැසි කරුණුවලට මුල් තැන ලැබෙන පරිදි යි. ලංකාවේ රජ පරපුර, බුදු හිමියන් අයත් ශාක්‍ය වංශයට නෑ දෑ කමක් ඇති බව පෙන්වීමට කියන කරුණු ඊට උදාහරණයක්. මෙවැනි විවිධ නිර්මාණය කිරීම් නිසා, එය ලියන යුගයට පෙර සිටි සමහර රජවරුන් ගේ රාජ්‍ය කාලය අසාමාන්‍ය ලෙස දීර්ඝව දක්වා තිබෙනවා. තවද ඒ ඒ යුගයෙහිත් මහාවංශය ඉදිරියට ලියාගෙන යද්දී, කතුවරයාගේ රුචි අරුචි කම්, පක්ෂග්‍රාහී වීම් හේතුකොට ගෙන, කැමති අය ගැන වැඩියෙන් හා අගයමිනුත් අකමැති අය ගැන අඩුවෙන් හා හෙළා දකිමිනුත් සඳහන් කෙරෙනවා.

මේ නිසා ඉතිහාසඥයන් විසින්, මහාවංශය, තිබෙන ආකාරයෙන් ම, ගෙඩි පිටින්, පිළිගන්නේ නැහැ. එහි තිබෙන තොරතුරු වලින්, සංගතතාවයෙන් යුතු ව තහවුරු වන, ( සමකාලීන දේශීය / විදේශීය මූලාශ්‍රවලද කියවෙන කරුණු හා ගැලපෙන) කරුණු හා, පුරාවිද්‍යාත්මක ගවේෂණ මගින් තහවුරු වන තොරතුරු පමණයි, ඉතිහාසය වශයෙන් ශාස්ත්‍රීය ව පිළිගැනෙන්නේ.

මීට පෙන්විය හැකි හොඳම උදාහරණයක් තමයි, විජය කුමරු ලංකාවට පැමිණියාය කියන කතාව. මහාවංශය ලියූ හිමියන්, උන්වහන්සේ ජීවත් වූ යුගයට සියවස් කිහිපයකට එපිට සිද්ධියක් ලෙසයි එම කථාව ලියන්නේ. ඒ කථාව, සංගත ව තහවුරු කෙරෙන කිසිදු දේශීය / විදේශීය මූලාශ්‍රයක් නැහැ. එසේ ම පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයක් ද නැහැ. ඒ නිසා විජයාගමන කථා ව ඉතිහාසඥයන් විසින් සත්‍ය ඓතිහාසික සිද්ධියක් ලෙස පිළි ගැනීමට ලක්වන්නේ නැහැ. 

මෙහිදී මා වැදගත් කරුණු දෙකක් සඳහන් කළා.


  •  වෙනත් මූලාශ්‍ර සමග සංගතතාවයෙන් යුතු ව තහවුරු වීම 


  •  පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි මගින් තහවුරු වීම.

සංගතතාවයෙන් යුතු ව තහවුරු වීම යනු, සළකා බැලෙන මූලාශ්‍රයේ සඳහන් තොරතුරු, වෙනත්, දේශීය හා විදේශීය මූලාශ්‍රවල සඳහන් තොරතුරු සමග ද ගැලපීමයි.

පුරාවිද්‍යාත්මක ව තහවුරු වීම යනු, අදාල මූලාශ්‍රයේ සඳහන් තොරතුරු, සොයාගන්නා ලද පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක, පුරාවිද්‍යා කැණීම්වල ප්‍රතිඵල ආදිය මගින් තහවුරු වීමයි. 

සාහිත්‍ය කෘතියක් මූලාශ්‍රය ලෙස ගැනෙන අවස්ථා නොමැති ද? 

තිබේ.

සාහිත්‍ය කෘතියක සඳහන් වන, කර්තෘ පිළිබඳ තොරතුරු, අදාල යුගයේ පාලකයා පිළිබඳ තොරතුරු, ස්ථාන නාම, මාර්ග පිලිබඳ විස්තර ඇතුලු එම යුගයේ සමකාලීන තොරතුරු, යුගයට අදාල ව, වචනවල අරුත්, ආදී තොරතුරු සම්බන්ධයෙන්, සාහිත්‍ය කෘතියක් ද  මූලාශ්‍රයක් ලෙස ගත හැකියි. 

උදාගරණයක් ලෙස හංස සන්දේශය සළකමු. එහි කර්තෘ, එකල විසූ පාලකයා, ශ්‍රී ජයවර්ධන පුර රජ මැදුරේ සිට කෑරගල දක්වා වැටී තිබූ මාර්ගය, කෑරගල පද්මවතී පිරිවෙන, කෑරගල වනරතන හිමි ආදී ස්ථාන හා පුද්ගලයන් සම්බන්ධ ව, එම කෘතිය, සමකාලීන මූලාශ්‍ර වටිනාකමකින් යුතු ව භාවිතා කළ හැකියි.

එහෙත් කිසිවකු විසින්, කෝට්ටේ යුගයේ දී ලිපි රැගෙන ගොස් භාර දීමේ කාර්යය සඳහා  හංසයින් යොදා ගන්නා ලද්දේ යයි ප්‍රවාදයක් ගොඩ නගා, එය තහවුරු කිරීමේ සාධකයක් ලෙස හංස සන්දේශය ගත හැකි යයි කියා සිටියොත්.......?? ඔබට ඔහු ගැන සිතෙන්නේ කුමක් ද?

රාවණ රජුගේ ඓතිහාසිකත්වය පිළිබඳ ඉදිරිපත් කෙරෙන තර්කවාද සම්බන්ධයෙන් ද ඇත්තේ මේ සංගත භාවයෙන් හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මගින් තහවුරු කළ නොහැකි වීම පිළිබඳ ගැටළුවයි. 

භාරතයේ සාහිත්‍ය කෘතියක් වන රාමායණය, යම් කිසිවක් සම්බන්ධ ව මූලාශ්‍රයක් ලෙස යොදා ගත හැකි නම් එසේ වනු ඇත්තේ, පෙර කී පරිදි කර්තෘ පිළිබඳ ව - හා සමකාලීන සමාජයේ තොරතුරු කිසිවක් සඳහන් වේ නම් ඒ සඳහා - පමණයි. ඒ හැර, එහි කථා පුවතට ශාස්ත්‍රීය මූලාශ්‍රයක් ලෙස වටිනාකමක් නැහැ. 

මේ හැරුණු විට වෙනත් කිසිදු සැබෑ ලිඛිත සාක්ෂියක් ඉදිරිපත් කිරීමට, එම මතවාදය දරන්නවුන් සමත් ව නැහැ.

(සමහරුන් අදාල මතවාදයේ යම් යම් කරුණුවලට තහවුරු ව ලෙස ඉදිරිපත් කර තිබුණේ තමාගේ හිත එසේ කියන බව යි!!!)

ඇත්ත වශයෙන් ම රාවණ කථාවල කියැවෙන අන්දමේ බලගතු රජකු මේ භූමියේ සිටියා නම් එය අපේ ද අභිමානයට හේතු වනවා නිසැකයි. එහෙත්, මෙතෙක් සියලු දේ තහවුරු ව ඇත්තේ එවැනි අයකු සිටියාය කියන ප්‍රවාදය නිශේධනය වන අයුරිනුයි. පහත දැක්වෙන කරුණු පිළිබඳ ව අවධානය යොමු කරන්න.


  • රාවණ රජු සිටි බව විශ්වාස කරන විවිධ කණ්ඩායම් විසින්, එතුමා ජීවත් ව සිටි කාලය ලෙස, එකිනෙකට වෙනස් කාල පරාස කිහිපයක් සඳහන් කරනවා. ඒ හැම එකක් ම අයත් වන කාලය, අප රට ඉන්දීය භූමිය සමග ගොඩබිමින් සම්බන්ධ ව තිබූ කාලය යි. රාමාගේ පිරිස පාලමක් තනා සම්බන්ධ කළ ලංකාව මේ ය යන්න එයින් ම නිශේධනය වෙනවා.


  • ක්‍රි.ව. 6 වන සිය වසින් එපිට කාලයේ දී මේ රට සිංහලද්වීප යනුවෙන් මිස ලංකා යනුවෙන් හැඳින්වුණු බවක් තහවුරු කෙරෙන, කිසිදු ලේඛනයක් හෝ වෙනත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයක් හමු වී නැහැ. මෙතෙක් හමු වී ඇති ඉන්දීය ලේඛනවල ද සීහලදීප, ඊළාම් හා ඊළ මණ්ඩලම් (දකුණු ඉන්දියානු ලේඛනවල) වැනි නාමයන් මිස ලංකා යන වචනය හා ආසන්න වූ නමක් හෝ මේ රට වෙනුවෙන් යෙදී නැහැ.



  • රාවණ රජුගේ පැවැත්මට පක්ෂව කරුණු දක්වන අය විසින්, ඒ සම්බන්ධයව නම් කරන කාල පරාස කිහිපයක් තිබෙනවා. අප දිවයිනේ, එම කාල පරාසයන් පිළිබඳ ව පුරාවිද්‍යාත්මක ගවේෂණ විශාල සංඛ්‍යාවක් සිදු කෙරී තිබෙනවා. ඒ සැම එකකින් ම තහවුරු වී තිබෙන්නේ මේ යුග තුල හෝමෝ සාපියන් මානවයා ( නූතන මිනිසා) පූර්ව ශිලා යුගය, මධ්‍ය ශිලා යුගය, පසු කර ක්‍රමයෙන් නව ශිලා යුගය දෙසට පරිවර්තනය වන කථාවයි. වෙනත් විදියකින් කියතොත්, සතුන් සේ ම ගල් ගුහාවල ජීවත් වීමේ සිට, යම් යම් සරල නිෂ්පාදන කර ගැනීම, චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර වලට හුරු වීම, යන අවධි පසු කරමින් තමන්ට ඇවැසි දේ වගා කරගැනීම අරඹන, තරමක් දියුණු තැනට ඒමේ කථාවයි. විදේශීය මූලාශ්‍ර වලින් ද සංගත ව තහවුරු වන්නේ එකල ලෝකය සිටියේ එතැන බවයි. ඒ හැර ඊට සමකාලීන ව තවත් දියුණු ශිෂ්ටාචාරයක් ද මෙහි පැවතුණු සාධක කිසිවක් මෙතෙක් හමු වී නැහැ (ඇත්තටම එවැනි ශිෂ්ටාචාර දෙකක් සමකාලීන ව පැවතීමේ ඉඩකඩ ඉතා ම අඩුයි. එසේ පැවතුනහොත් වන්නේ දියුණු ශිෂ්ඨාචාරය විසින්, අනෙක විනාශ කිරීම හෝ අවශෝෂණය කර ගැනීම මගින් අවසන් කිරීමයි.)

රාවණා රජුට සම්බන්ධ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක බොහෝ ඇති බවත්, පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් හා ගවේෂණ සම්බන්ධ අධිකාරි බලය සහිත රාජ්‍ය ආයතනයක් විසින් එම සාධක සිතා මතා සඟවන බවත්, ඉහත කී පිරිස සමාජ මාධ්‍යයන් තුල දිගින් දිගට ම ප්‍රකාශ කරනු දකින්නට තිබුණා. එසේ සැඟවීමේ ඉඩක් තිබේ ද?

රාජ්‍ය ආයතන හැරුණු විට, මෙම විෂය පථය ගැන හැදෑරූ / උනන්දු වන පුද්ගලයන්ගෙන් සැදුම්ලත් සංවිධාන කිහිපයක් මේ රටේ තිබෙන බවත්, විවිධ ගවේෂණ හා පර්යේෂණවල (කැණීම් නොවන) යෙදෙන ස්වාධීන ගවේශකයන් සැළකිය යුතු පිරිසක් මේ රටේ සිටින බවත් බොහෝ දෙනෙකු නොදන්නා කරුණක්. රාජ්‍ය ආයතනය විසින් කරනු ලබන ගවේෂණයන් පිළිබඳවත් මේ පුද්ගලයන් හා සංගම් බලා සිටින්නේ මහත් අවධානයෙන්. රාජ්‍ය ආයතනය පූර්ව නිගමනයන්හි හිඳිමින් වැරදි මඟක යන්නේ නම් එය පළමුව අවධානයට ලක් වන්නේත්, ඒ පිළිබඳ ව විවේචනය කරනු ලබන්නේත්, බාහිර හා ස්වාධීන වූ ඒ පුද්ගලයන් විසිනුයි. ( මා අදාල රාජ්‍ය ආයතනයට අයත් වූවකු නොවන බව සැළකුව මනා යි.)

දැනට අප රටේ ඉතිහාසය ලෙස පිළිගැනෙන තොරතුරු සම්භාරය, දේශීය හා විදේශීය විද්වතුන් විසින් ගවේෂණය කිරීමෙන් සොයා ගත් ඒවායි. එයින් ඓතිහාසික යුගය ලෙස ගැනෙන කාල පරාසය ට අයත් ඒවා පුරාවිද්‍යාත්මක ව හෝ සංගතතාවය අනුව හෝ එකවර මේ ක්‍රම දෙක ම මගින් හෝ තහවුරු වූ තොරතුරුයි. ඉන් එපිට කාලයට අයත් ඒවා පුරාවිද්‍යා ගවේෂණ තුලින් පමණක් තහවුරු වූ ඒවායි. වරින් වර අළුතින් සොයා ගන්නා සාධක අනු ව මෙතෙක් තහවුරු නොවූ කොටස් අළුතින් තහවුරු වීම ද සිදු වනවා. මේ නිසා කිසියම් රටක ඉතිහාසය යනු අවසන් කර මුද්‍රා තබන විෂය කොටසක් නොවේ.


මේ තවත් අමුතු කතාවක් ගැන....

පුරාවිද්‍යා ගවේෂණයන්හිදී හමු වන දෑ, මානව නිර්මාණ, ආදී විවිධ දේ හඳුනාගනු ලබන්නේ අදාල විෂයය ගැඹුරින් හැදෑරූ ප්‍රාමාණික විද්වතුන් විසින්. එසේ වරක් හඳුනාගනු ලැබූ පුරාවස්තුවක් සම්බන්ධයෙන් වෙනත් අර්ථ දැක්වීමක් සිදු කරන්නේ නම් එය සිදු විය යුත්තේ අදාල ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ ව ගැඹුරු හැදෑරීමක් සහිත අයකු විසිනු යි.

රාවණ රජුගේ ඓතිහාසිකත්වය අශාස්ත්‍රීය ව ඔප්පු කිරීමට දරන උත්සාහය වැනි ම වූ විකාර රූපී ප්‍රයත්නයන් කිහිපයක් සමාජ මාධ්‍ය තුල දැක ගත හැකි බව ද මෙහි දී සඳහන් කළ යුතු වෙනවා. ඊජිප්තුවේ මමි බහා ලන ශිලාමය මිනීපෙට්ටියක් සහ අප රටේ ඇති බෙහෙත් ඔරුවක පින්තූර එක ළඟ තබා, ඊජිප්තුවේ හා ලංකාවේ මමි බහාලීමට මේවා යොදාගන්නා ලදැයි යන අරුතක් ජනිත කරවන ප්‍රකාශයක් ද සටහන් කළ පෝස්ටුවක් මා මෑත දී දුටුවා. මේ වන විටත් හඳුනාගෙන තිබෙන ගොඩනැගිලි විශේෂයක් වන පධානගරයක් රාවණා සහ සීතාවන් ට සම්බන්ධ ස්ථානයක් ලෙස හඳුන්වා දීමට දරා තිබූ උත්සාහයත් එවැන්නක්. එච්. සී. පී.බෙල්, සෙනරත් පරණවිතාන ඇතුලු කීර්තිමත් පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ ප්‍රතිරූපයනට ඉතා පහත් අන්දමින් පහර දීමද මීට සමාන්තර ව සිදුවෙමින් පවතිනවා.

කරුණු කාරණා නොදැනීම හේතුවෙන්, මෙම විකෘති මතයන් හි එල්බ සිටින බොහෝ දෙනෙකු සිටියත් සැළසුම් සහගත ව යම් පිරිසක් විසින් මෙය මෙහෙයවනු ලබන්නේ යයි ද සාධාරණ සැකයක් සමාජය තුල ම ඇති වී තිබෙනවා.

සාධක සහිත ව ඔප්පු කර ඇති අභිමානවත් අතීතය, ව්‍යාජ ඇස්බැන්දුමක් පෙන්වීම මගින් ප්‍රතික්ෂේප කරවීමෙන් ද සිදුවන්නේ මුල් සිඳින ලද අතරමං වූ ජනතාවක් බිහි වීමයි.

කුමන ආකාරයකින් හෝ අප රටේ, මුල් සිඳගත් ජනතාවක් බිහි වීම කාගේ අවශ්‍යතාවක් දැයි මා මගේ, දීල යමු.. හා ද..??, මුලට කෙටීම ආදී වූ පෙර ලිපිවල දිගින් දිගට ම සාකච්ඡා කර ඇති. 

(වැඩිදුර කියවීම සඳහා අදාළ ක්ෂේත්‍රයන්හි ප්‍රාමාණික විද්වතකු ලියූ ලිපියක් ද මෙතැන අමුණා තබනවා.)

Wednesday, April 8, 2020

බුලත් මඩිස්සලේට හෙන ගහලා...

-බන්ධුල සිසිර කුමාර-



බුදු සසුන ඇරඹුණු මුල් ම කාලය තුල බුදුන් වහන්සේ විසින්, භික්ෂු සමාජය උදෙසා ශික්ෂා පද පැනවීම සිදු කළේ නැහැ. එකල යමකු භික්ෂුත්වය ලබා ගත්තේ නම් එසේ කළේ මාර්ග ඵල ලබා සසර ගමන අවසන් කර ගැනීමේ අරමුණින් පමණයි. එසේ අවශ්‍ය නොවූ අයට බෞද්ධ ප්‍රතිපදාවන් අනුව තම ආචාර ධර්ම පද්ධතිය හැඩ ගස්වාගෙන, ගිහි බෞද්ධයන් හැටියට දිවි ගෙවීමේ හැකියාව තිබුණා. එවැනි අය බොහෝ සිටි බව පෙනෙනවා.

එහෙත් සෑහෙන කලක් ගත වන විට, බුදු දහම වැළඳගත් රාජවංශිකයන්, මහා ව්‍යාපාරිකයන් ආදීන් වෙතින්, බුදුන් වහන්සේ හා භික්ෂූන් වෙත මහත් සේ සත්කාර සම්මාන ලැබෙමින් තිබුණා. මේ යුගය වන විට, සසර ගමන අවසන් කර ගැනීමේ අරමුණින් පැවිදි වන අය පමණක් නොව, ඒ සත්කාර සම්මානවලට ගිජු කමින් පැවිදි වන කිසියම් පිරිසක් ද සිටියා.

ඔවුන් බොහෝ විට ගැටළු ඇති කර ගත් අතර ඒ නිසා විනය නීති පැනවීම ද සිදු වුණා.

ඔබ අතරින් කිසිවකු හෝ විනය පිටකය කිසියම් ප්‍රමාණයකට හෝ කියවා ඇත් නම් එම විනය නීති කෙතරම් දැඩි දැයි දැක ඇති. සසරින් මිදීමේ අරමුණින් ම යුක්ත, ඒ සඳහා කැප වූ අයකුට මිස, ඒ විනය නීති පූර්ණ වශයෙන් රැකිය නොහැකි බවයි මගේ පුද්ගලික අදහස. ලිංගික සේවනය සම්බන්ධ විනය නීති බොහෝ විට වත්මන් නීති පොත් සිහි ගන්වනවා. ඒ අනුව මිනිස් හෝ මිනිස් නොවනජීවී හෝ අජීවී, ස්ත්‍රී, පුරුෂ හෝ නපුංසක යන කුමන වර්ගයක් හෝ සමග කුමන ආකාරයේ හෝ ලිංගික ඇසුරක් පැවැත්වීමට අවසර නැහැ. එසේ වුවහොත් එය පාරාජිකා ඇවැතක්. එයින් ම භික්ෂුත්වය අහෝසි වෙනවා.

බුදුන් වහන්සේගේ යුගයෙන් පසු ව, බෞද්ධ ආගමික සංස්ථාව පරිණාමයට භාජනය වෙද්දී වනවාසී හා ග්‍රාමවාසී යනුවෙන් ප්‍රභේද දෙකක් ඇති වුණා. වනවාසී අය පෙර මෙන් තම විමුක්තිය සොයා ගිය අතර, ග්‍රාමවාසි අය මහජනතාව සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ගනිමින්, ඔවුනට මග පෙන්වමින් හා නායකත්වය සපයමින් කටයුතු කළා. එය එසේ විය යුතු ද වුණා. බුදු දහම හා මහජනයා අතර සම්බන්ධතාවය පවත්වා ගත්  ග්‍රාමවාසී භික්ෂූන් නොසිටින්නට, බුදු දහම බොහෝ කලකට පෙර ලොවෙන් අතුරුදන් වන්නට ඉඩ තිබුණා. ඒ නිසා සෑම යුගයේ ම, සසර විමුක්තිය සෙවූ අයට, එසේ නොසොයා ගමේ විහාරයේ සිටි භික්ෂූන් වෙතින් සැලසී ඇත්තේ අපමණ මෙහෙයක්.

දැන් අපි, අප රටේ මුළු ප්‍රජාවම පාහේ බුදු දහම වැළඳගෙන ගත වී ඇති වසර 2300 ක පමණ කාලය සැළකිල්ලට ගනිමු. ඒ කාල පරාසය තුල මේ දිවයින පාලනය කළ විවිධ පාලකයන් ගැන අවධානය යොමු කරමු.

 එකල සිට අප රට පාලනය කළ රජවරුන් සංඛ්‍යාව 172 ක් පමණ වෙනවා. මේ අය සියළු දෙනාම අපගේ මතකයේ නැහැ. දක්ෂ පරිපාලකයන් හා කළමනාකරුවන් වූ අයත්, යුග පරිවර්තනයන් සිදු කළ අයත් පමණක් විශිෂ්ටයන් ලෙස අපගේ මතකයේ රැඳී තිබෙනවා.

ඉතිරි අයගෙන් ඉතා සුළු පිරිසක් සිය අදක්ෂ කම් හා අමන කම් නිසා රට ප්‍රපාතයට හා ආක්‍රමණිකයන්ගේ ග්‍රහණයට හෙලූ අය. අනෙක් බහුතර පිරිස එතෙක් පැවති තත්ත්වය බිඳ වැටිය නොදී නඩත්තු කර ගැනීමට සමත් වූ අය.

මනා පරිපාලකයන් වූ අය රට පාලනය කළ හැම කාලයේ ම භික්ෂු සමාජය ද මනා ව පැවතුනා. ඒ සංස්ථාවන් තුල ගැටළු ඇති නොවන පරිදි අවශ්‍ය විධිවිධාන මෙන් ම නීති රීති ද එවැනි යුගයන් තුල  විධිමත් ව පැණවුනු හා බලාත්මක වූ නිසයි.

අපේ මාතෘකාවට කෙලින් ම අදාල වන කතාවක් මෙතැන් සිට කියන්නම්.

අදක්ෂ හා අමනොඥ පාලකයකු වූ, අනුරාධපුර රාජධානියෙහි අවසන් රජු ද වූ, පස්වැනි මිහිඳු ගේ කාලයේ දී දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි ආක්‍රමණිකයන් මේ රටේ පාලන බලය අල්ලා ගත්තා. ඔවුන් එතැන් සිට වසර 48 ක කාලයක් රට පාලනය කළා. ඔවුන් අනුරාධපුර අගනුවර අතහැර, පෙර දී අනුරාධපුරයේ සිටි රජවරුන් විටින් විට පරිහරණය කළ ප්‍රාදේශීය නගරයක් වූ පොළොන්නරුව සිය පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය බවට පත් කර ගත්තා.

ඔවුන් ගෙන ගියේ කොල්ලකාරී පාලනයක්. අප රටේ ගම් වල ආදායම දකුණු ඉන්දියාවේ විවිධ කෝවිල් නඩත්තුව සඳහා වෙන් කර රැගෙන යනු ලැබුවා. බුදු සසුනට කිසිදු ආකාරයක අනුග්‍රහයක් ලැබුණේ නැහැ. අඩ සිය වසක කාලයක් ගත වෙද්දී, අපේ අදහස්, සිරිත් විරිත් කලා ශිල්ප ආදී සියල්ල තුලට දකුණු ඉන්දීය ආභාෂය කා වැදී තිබුණා. හරියට ම, ඉංග්‍රීසින්ට යටත් වී සිටි කාලය තුල අපේ සමාජයට හා සංස්කාතියට බටහිර ආභාෂය මිශ්‍ර වී තිබුණා වගේ.

මෙසේ දුර්වල පාලකයන් යටතේත්, වෙනත් ආගමක් අදහන විජාතිකයන් යටතේත්, කිසිදු රාජකීය අනුග්‍රහයක් හෝ නොලබා, මා මුලින් කී ආකාරයේ නීති රීති හෝ ක්‍රියාත්මක නොවන තත්ත්වයක් තුල දීර්ඝ කාලයක් පැවතීමෙන් බුදු සසුනට කුමක් වී තිබෙන්නට ඇද්දැයි ඔබ සිතනවා ද?

යටත් වීමෙන් වසර 48 ක් අවසානයේ පළමුවන විජයබාහු රජු විසින් මහත් පරිශ්‍රමයකින් ආක්‍රමණිකයන් පළවා හැර රට නිදහස් කර ගන්නවා. ඒ වන විට උපසම්පදාව පවා මෙරටින් තුරන් වී තිබී ඇති අතර ඔහු වත්මන් මියන්මාරයෙන් උපසම්පන්න භීක්ෂූන් ගෙන්වා භික්ෂු උපසම්පදාව නැවත පිහිටවනවා. බිඳ වැටී තිබූ රට කිසියම් දුරකට සාමාන්‍ය අතට ගෙන ඒම හැර ඊට වඩා කටයුත්තකට ඔහුට කාලයක් ඉතිරි වන්නෙ නැහැ.

ඉන් පසුව බිහි වූ පාලකයන් තුන්  දෙනා විශිෂ්ටයන් වූයේ නැහැ. එහෙත් පොළොන්නරු රාජධානිය මෙන් ම රටත්, ජාතික වශයෙන් මෙන් ම ජාත්‍යන්තරව ද ඉහළ තලයකට ඔසවා තැබූ මනා පරිපාලකයා වූයේ  විජයබාහු රජුගෙන් වසර 44 කට පසු ව ආ මහා පරාක්‍රමබාහු යි.

ඔහුගේ පාලනයේ සෑම අංගයක් තුල ම මනා පරිපාලකයකුගේ ලක්ෂණ ගැබ් ව තිබූ බව ඓතිහාසික සාධකවලින් පෙනී යනවා. ඒ අතුරින්,. මෙහිදී මා විස්තර කරන්නේ සංඝ සමාජය හා අදාල වන තොරතුරු පමණයි.

එකල දිඹුලාගල විහාරයේ වැඩ සිටි මහා කාශ්‍යප නාහිමියන්ගේ අනුශාසකත්වයෙන් සහ රජයේ අනුග්‍රහයෙන් ශාසන සංශෝධනයක් සිදු කෙරෙනවා. සියවසකටත් වැඩි කාලයක් තිස්සේ කිසිදු අනුග්‍රහයක් නොමැතිව ඛෙදජනක තත්ත්වයකට ඇද වැටී තිබූ සංඝ සමාජය තුල, භික්ෂුත්වයට නොගැලපෙන චරිතයෙන් යුත් සැළකිය යුතු පිරිසක් සිටියා. මෙම සංශෝධනවල විධිවිධානවලට අනුව එවැනි පුද්ගලයන් නිල වශයෙන් සිවුරු හරවා, ගිහි ඇඳුම් අන්දවා, රැකියා ලබා දී පිටත් කර හරිනු ලැබුවා.

එතැන් සිට භික්ෂූන් අනුගත විය යුතු නීති මාලාවක්, රජයේ නීතියක් බවට පත් කර පොළොන්නරු කතිකාවත නමින් ප්‍රසිද්ධියට පත් කෙරෙනවා. (Polonnaruwa Ordinance යනුවෙන් පොතපතෙහි සඳහන් වන්නේ ද මෙයයි. Ordinance = ආඥාපණත) මෙය පොළොන්නරුව ගල් විහාරයේ ප්‍රතිමා අතර සමතල ගල් මතුපිටක කොටා ඇති අතර එහි නූතන සිංහල පරිවර්තනයක් විහාරය ඉදිරිපිට සුදුයකඩ පුවරුවෙක සටහන් කර තිබෙනු දැක ගත හැකියි.

භික්ෂු සමාජය තදබල ලෙස පිරිහී ගිය සෑම යුගයකම, එහි කිසියම් පිරිසක් විසින් සිදු කරන්නේ එක ම ආකාරයේ අවර ගණයේ ක්‍රියාවන් බව, එම ලේඛනයෙහි ඇති වගන්තිවලින් පැහැදිලි වෙනවා. භික්ෂුව අවේලාවෙහි ගමට ඇතුල් නොවිය යුතු බව, තමාගේ මව වූව ද, කාන්තාවකගේ කණට ලං කර රහස් නොකිය යුතු බව, තමාගේ සොහොයුරා වුවද තරුණයකුගේ කරෙහි අත දමා සැනසිලි බස් නොකිය යුතු බව, ඉන් සමහරක්.

මෙසේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොලැබූ හා විදේශ ආක්‍රමණවලට ගොදුරු වූ, විදේශික සංස්කෘතික බලපෑම් බහුල වූ සෑම යුගයක ම මෙම ඇද වැටීම සිදු වී තිබෙනවා.පහතරට ප්‍රදේශ බටහිර ආක්‍රමණයනට හා සීතාවක රාජසිංහයන් විසින් කළ ශාසන විලෝපයටත්, උඩරට දකුණු ඉන්දීය නායක්කර් බලපෑමටත් ගොදුරු වූ 1600 ගණන් වලත් මෙවැනි පිරිහීමක් සිදු වී තිබෙනවා. ගණින්නාන්සේලා නමින් හැඳින්වුණු, කහ පැහැති ඇඳුමක් පමණක් ඇඳ සිටි, අඹු දරුවන් රක්ෂා කිරීම පවා කළ අය එකල හිඳ තිබෙනවා. එහෙත් ඔවුන්ගේ පවා අගය කළ යුතු ලක්ෂණය වන්නේ එසේ හිඳිමින් හෝ, කවදා හෝ දිනෙක බුදු සසුන නැවත නගා සිටුවන තුරු විහාරාරාමයන් හා ධර්ම ග්‍රන්ථ විනාශ වි යා නොදී රැක ගැනීමයි.

ඉන් පසුව නැවතත් මෙවැනි යුගයක් උදා වූයේ ඉංග්‍රීසි පාලන සමයේදීයි. එතෙක් පැවැති ආකාරයට ම බුදු සසුනට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබා දෙන්නෙමැයි ගිවිසුම් වලට එළැඹ උඩ රට රාජධානියේ බලය ඩැහැ ගත් ඉංග්‍රීසීන්, වැඩි කල් නොගොස් ම, භික්ෂූන්ට ද බලපාන අයුරින් ඇඟ බද්ද පණවමින් , එය ගෙවීමට මුදල් නොමැති භික්ෂූන්ට ද පාරවල් වල වැඩ කිරීමට සිදු වන නීතිමය පසුබිමක් නිර්මාණය කළා. මුඩු බිම් පණත යටතේ, නීතිමය අයිතිය ඔප්පු කළ නොහැකි විහාර ඉඩම් පවා වැවිලි කරුවන් වෙත ලබා දුන්නා. 1848 මාතලේ නිදහස් අරගලය සඳහා භික්ෂූන්ගෙන් මහත් අනුග්‍රහයක් ලැබී ඇතැයි විශ්වාස කළ ඔවුන් භික්ෂූන් ඝාතනය කිරීමත් විහාර දේපළ මංකොල්ල කෑමත් සිදු කළා.


මේ පසු බිම මත නැවත වරක් අභාග්‍ය සම්පන්න තත්ත්වයකට මුහුණ පෑ මෙරට බුදු සසුන, නැවත වරක් නැඟී සිටියේ ඉංග්‍රීසි පාලන සමයේ අවසාන භාගයේ ඇති වූ ජාතික ප්‍රබෝධයත් සමගයි. රාජ්‍ය අනුග්‍රහයක් නොලැබුණ ද එකල බිහි වී සිටි බෞද්ධ ව්‍යවසායකයන් හා දානපතියන්ගේ අනුග්‍රහය ද ඊට ලැබුණා. කෙසේ වුවත් මේ පසු ව කී අවස්ථා දෙකෙහිදී ම, පරාක්‍රමබාහු යුගයේ සිදු වූවාක් වැනි පුළුල්  හා විධිමත් ශාසන සංශෝධනයක් සිදු කෙරුණෙ නැහැ. ඒ නිසා නිකාය භේද , කුල මළ සැළකිල්ලට ගැනීම වැනි අවර ගණයේ ලක්ෂණ ද  ඇතුලත් ව තිබුණා.

මේ අඩුපාඩු ද සහිත ව වුවත් ග්‍රාමවාසී භික්ෂුවගේ සම්ප්‍රදායගත කාර්ය භාරය ඉටු කරමින් අල්පේච්ඡ ජීවිත ගත කරන බහුතර භික්ෂු සමාජයක්, විසිවන සිය වසේ අග භාගය දක්වා ම අප දුටුවා.

එහෙත් 1977 සිට අප රටේ සිදු වූ සමාජ ආර්ථික හා සංස්කෘතික පෙරළිය, ඒ යුගය අත් දුටු හා එළැඹ සිටි සිහියෙන් හුන්, කිසිවකුට අමතක වන්නට හේතුවක් නැහැ. එතැන් සිට අපේ ඇස් ඉදිරිපිට, මේ රට ආර්ථික, සාමාජීය හා සංස්කෘතික වශයෙන් පාදඩකරණයට ලක් වූවා. එසේ වු සමාජයක භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙතින් පමණක් බෝධිසත්වයන් සෙවිය හැකි වේද? එය පැරණි ප්‍රස්තාව පිරුළක් සිහි ගන්වනවා. බුලත් මඩිස්සලේට හෙණ ගැහුවාම කිල්ලෝටය හොයනවා වගේ.

අද මේ සමාජයේ විවිධ සිදු වීම් අතර ම, භික්ෂූන් අතින් සිදු වන වැරදි ද අපට විටින් විට අසන්නට ලැබෙනවා. භික්ෂුවගේ ප්‍රතිරූපයට හානි කෙරෙන කයි කතන්දර, සමාජ මාධ්‍ය තුල නැගල යන ආකාරය ඊටත් වැඩියෙන් මේ දිනවල දක්නට ලැබෙන දෙයක්.

ඔබත් මමත් දන්නා පරිදි ම, සමාජ මාධ්‍ය තුල බුද්ධිමය සංවාදයක් සිදු වනු දැකිය හැකි නම් ඒ ඉතා අඩුවෙන්. විවිධ න්‍යාය පත්‍ර මත සැකසුණු කණ්ඩායම් විසින් සිය මතයන් ප්‍රවර්ධනය කරන අයුරුත්,  මතය නිෂේධ කරමින් අදහස් දක්වන්නන්ට වට කර පහර දෙන අයුරුත් බොහෝ විට නිරීක්ෂණය වන දෙයක්. එසේ පහර දීම නිසා පහර කන්නාට හෝ ඔහු ඉදිරිපත් කරන කරුණුවල සත්‍යතාවයට වන හානියක් නැහැ. එහෙත් අත්දැකීමෙන් හා දැනුමෙන් අඩු නිරීක්ෂකයන්, ඒ විෂම මතයන් සත්‍ය ලෙස ගැනීම නම් සාමාජීය වශයෙන් සිදු වන විශාල හානියක්.

ඔබ පසුගිය දශක කිහිපය තිස්සේ අප රටෙහිත්, ලෝකයේත් විවිධ මාධ්‍යවලට විවෘත ව, විචාර බුද්ධියෙන් යුතු ව සිටි අයකු නම් හොඳින් වැටහී තිබේවි, පූජක /පූජ්‍ය  පක්ෂය අතින්  විවිධාකාර වැරදි, දූෂිත ක්‍රියා, ලිංගික අපචාර ආදී චෝදනා එල්ලවීමේ සිද්ධිවලට ආගම් භේදයක් නොමැති බව. එහෙත්, ඒ ප්‍රමාණය ඒ ඒ අදාල පූජක / පූජ්‍ය ප්‍රජාවෙන් අතිශය සුළුතරයක් බව නම්, බොහෝ දෙනෙකු හිතා මතා ම අමතක කරන දෙයක්.

මෙවැනි දෑ සිදු වන්නේ බෞද්ධ පූජ්‍ය පක්ෂය අතින් පමණක් යයිද, ඔවුන් සියලු දෙනා ම එසේ යයි ද, හුවා දක්වන්න උත්සාහ කරන පිරිස්, වසර 2500 තිස්සේත් මේවා නිවැරදි කර ගන්න බැරි වූවා දැයි ද, අසන අයුරු ද දැක ගන්නට පුළුවන්. ඉතිහාසය නොදත් පරපුර මෙවැනි අදහස් ඔස්සේ නොමග යා හැකි බැවිනුයි, මුලදී දැක්වූ කරුණු කිහිපය සටහන් කර තැබීමට අදහස් කළේ.

මේ ලිපියේ ඉහතින් සඳහන්  කළ සේ ම,ඉතිහාසය පුරාවට විදේශ ආක්‍රමණ හා වෙනත් එවැනි අර්බුද මුල් කර ගෙන, ශාසනයට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොලැබුණු සෑම කල්හි ම, සංඝ සමාජයේ දැවැන්ත පිරිහීමක් ඇති වීම සාමාන්‍ය දෙයක් වූවා. ඉතිහාසයේ හැමදාමත් එය නිවැරදි වී ඇත්තේ බලවත් පාලකයකුගේ මැදිහත් වීම ඇතිව සිදුවන විනය සංගායනාවක් සහ , ඒ හා සමගාමී ව සිදුවන ශාසන සංශෝධනයකින්. ඒ නිසා සංඝ සමාජයේ අද තිබෙන වැරදි නිවැරදි කර ගැනීමට නම්, එහි අවශ්‍යතාව වටහා ගන්නා ප්‍රබල පාලකයකු හා ඊට මුල් තැන ගන්නා සංඝ පීතෘවරයකුගේ පහළ වීම අත්‍යවශ්‍යයි. එතෙක් ඉවසා සිටීමට සිදු වෙනවා.

ඒ කෙසේ වුවත්,  විවිධ න්‍යාය පත්‍ර මත, සංඝ සමාජය පමණක් ම ඉලක්ක කර ගෙන පහර දෙන පුද්ගලයන්ට නොරැවටීමට තරම් මා ද ඔබ ද, විශේෂයෙන් ම, මේ යුග පරිවර්තනය ඇසින් නොදුටු හා, අතීතය අධ්‍යයනය නොකළ ඔබ ද බුද්ධිමත් විය යුතුයි.

ඔවුන් අතරින් සමහරකු එසේ කරන්නේ කරුණු  කරුණු හරිහැටි  නොදන්නා බැවින්.

එහෙත් සැළසුම් සහගත ව පහර දෙන්නන්, එසේ කරන්නේ, බොහෝ විට, ඒ වෙනුවෙන් කොහේ හෝ රටකින් ලැබෙන මුදල් ටිකක් ලබා සිය අඹුදරුවන්ගේ කුස් පිරවීමට බව වටහා ගත් විට ඔබට ඔවුන් හට අනුකම්පා කළ හැකි වේවි.


කරකැවිල්ල - බන්ධුල සිසිර කුමාර - මේ ලිපියට නිමිත්ත වුණේ මුහුණු පොතේ පළ වූ ලිපියක්. එවිට ඔබට ගැටලුවක් පැන නැඟෙන්න පුළුවන්, මුහුණ...